Srpska čitaonica u Irigu kao prvo i najstariije čitalište kod Srba uopšte, osnovana je 14. januara 1842. godine. Osnovali su je rodoljubivi i preduzimljvi Irižani predvođeni svojim sveštenicima i učiteljima, u želji da sačuvaju svoj nacionalni i kulturni identitet u austrijskoj carevini.
Na svečanosti prilikom otvaranja Čitaonice, njen predsednik, svestenik Кiril Neofitović, pozvao je prisutne “da svi skupa revnosno služe narodu i da ne samo slavom nego i delom na oltar prosvešćenija žrtve prinose.”
Od osnivanja pa do danas sve što se dešavalo u javnom životu Iriga imalo je odjeka i bilo je u vezi sa Srpskom čitaonicom, što je prirodno, jer je ona bila duboko nacionalna, ali ne i nacionalistička, o čemu najbolje govori jedan član njenog USTAVA iz 1947. godine: “Član Čitaonice moze biti svaki neprikornog vladanja Srbin, Hrvat, Sloven, kao i svaki ne Sloven kome na srcu leži napredak našeg naroda.”
